Fijne activiteiten voor mensen met dementie zijn vaak heel gewone dingen: de was opvouwen, de planten water geven, foto's bekijken of samen soep maken. Het werkt vaak goed als je iets kiest wat vertrouwd voelt, niet te moeilijk is en wat jullie samen doen. In dit artikel lees je hoe je passende activiteiten vindt, welke ideeën thuis goed werken en hoe je merkt dat het genoeg is geweest.
Waarom bezig blijven belangrijk is
Door dementie vallen taken weg die vroeger de dag vulden. Wie altijd het huishouden deed, in de tuin werkte of een drukke baan had, zit ineens zonder iets te doen. Verveling en onrust liggen dan op de loer.
Op Dementie.nl van Alzheimer Nederland staat het kort en duidelijk: het is belangrijk om bezig te blijven. Ook Thuisarts.nl raadt aan om de gewone dingen van elke dag zo lang mogelijk te blijven doen. Het gaat er niet om elk uur te vullen. Het gaat erom dat je naaste zich nuttig voelt, plezier heeft en erbij hoort.
Activiteiten voor mensen met dementie kiezen die passen
Er is geen lijst die voor iedereen werkt. Begin bij de persoon, niet bij de activiteit.
Kijk naar het levensverhaal
Vroegere rollen en gewoontes zijn een goed vertrekpunt. Een oud-timmerman vindt het misschien fijn om schroeven te sorteren. Iemand die jarenlang kookte, roert graag in een pan. Een fanatieke tuinier verpot nog steeds graag plantjes. Zulke handelingen zijn vaak diep ingesleten.
Deze vragen helpen je op weg. Stel ze ook aan broers, zussen, kinderen of oude vrienden:
- Wat voor werk deed je naaste, en waar was hij of zij trots op?
- Welke hobby's hoorden bij het weekend?
- Welke klusjes in huis deed hij of zij altijd?
- Was je naaste liever met de handen bezig of in gesprek met anderen?
- Op welk moment van de dag was hij of zij het meest fit?
Niet te moeilijk, niet te kinderachtig
Een te moeilijke taak voelt als een examen. Een te simpele kan kwetsen. Deel taken op in kleine stapjes en geef steeds één stap tegelijk. Vraag dus niet "Wil jij de koffie zetten?", maar "Wil jij de kopjes op het blad zetten?".
Laat overhoorvragen als "Weet je nog hoe dat moet?" achterwege. Een vraag om hulp is makkelijker om op in te gaan.
Meedoen is belangrijker dan het resultaat
De handdoeken hoeven niet strak gevouwen te zijn. Als je naaste het fijn vond om mee te doen, is het doel bereikt. Doe het liever later over dan waar hij of zij bij is.
Ideeën voor in en om het huis
De ideeën hieronder zijn een begin. Kies er twee of drie die bij je naaste passen en probeer ze rustig een week of twee uit.
Helpen in het huishouden
- Theedoeken, servetten of de was opvouwen
- Sokken bij elkaar zoeken of bestek in de la leggen
- De tafel dekken en afruimen
- Groente wassen of aardappels schillen, met hulp waar nodig
- Stoffen of de tafel afnemen
Dementie.nl noemt ook samen koken of bakken en kleine klussen, zoals samen een kastje in een fris kleurtje verven. Messen en hete pannen houd je zelf in de hand als dat veiliger voelt.
Tuin en natuur
Plantjes water geven, kruiden verpotten of blad bijeenvegen kan allemaal in een rustig tempo. Zonder tuin volstaan een paar potten op de vensterbank. Een korte wandeling bij daglicht is vaak een fijne afwisseling.
Herinneringen ophalen
Fotoalbums, oude ansichtkaarten of spullen van vroeger werk of een hobby nodigen uit tot vertellen. Een herinneringsdoos met vertrouwde voorwerpen geeft een gesprek houvast. Vraag open: "Vertel eens over dit" werkt beter dan "Wie is dit?".
Rustige activiteiten
- Samen de krant of een boek (voor)lezen
- Naar een luisterboek of podcast luisteren
- Een woordpuzzel of eenvoudig bordspel doen
- Knopen of wasknijpers sorteren
- Handwerken, tekenen of knutselen
Bewegen
Thuisarts.nl raadt aan om elke dag te bewegen, bijvoorbeeld door te wandelen of te dansen. Bewegen kan ook binnen. Dementie.nl noemt het tv-programma Nederland in Beweging en de online Beweeggids van het Kenniscentrum Sport & Bewegen. Overleg met de huisarts voordat je met zwaardere oefeningen begint.
Muziek en tv
Samen zingen of naar vertrouwde liedjes luisteren is een van de makkelijkste manieren om een moment te delen. In ons artikel over muziek bij dementie lees je hoe je liedjes kiest. Ook tv kijken kan een activiteit zijn, als je samen iets rustigs kijkt en erover praat. Tips vind je in tv voor ouderen met dementie.
Als de dementie verandert
Wat nu goed gaat, past over een paar maanden misschien niet meer. Dat is normaal en geen mislukking.
- In het begin lukken hobby's, clubs en uitjes vaak nog met wat hulp bij plannen en herinneren.
- Later werken kortere taken met minder stappen beter. Leg alles wat nodig is vooraf klaar, zodat het als geheugensteun werkt.
- In een vergevorderde fase draait het meer om de zintuigen: vertrouwde muziek, geuren, zachte stoffen, een handmassage of gewoon samen zitten.
Het juiste moment en een vast ritme
- Kies een goed moment. Veel mensen hebben 's ochtends meer energie.
- Houd het kort. Een kwartier tot een half uur is vaak genoeg. Stop terwijl het nog leuk is.
- Zorg voor rust. Zet de tv of radio uit als je iets anders gaat doen.
- Herhaal. Dezelfde activiteit op hetzelfde moment maakt meedoen makkelijker.
Aan het eind van de middag en in de avond zijn sommige mensen onrustiger. Rustige, bekende bezigheden passen dan beter dan iets nieuws. Meer over onrustige avonden en nachten lees je in dementie en slaap.
Merk je dat het te veel wordt?
Let op signalen dat je naaste moe, gefrustreerd of overprikkeld raakt:
- Fronsen, zuchten of spullen wegschuiven
- Steeds dezelfde beweging herhalen
- Opstaan en weglopen
- Prikkelbaar of verdrietig worden
Stop dan zonder veel woorden. Bied iets te drinken aan, ga rustig naast je naaste zitten of probeer later iets eenvoudigers. Wil je naaste niet meedoen, dring dan niet aan. In ons artikel over hulpweigering bij dementie lees je hoe je met zulke momenten omgaat.
Samen rustig kijken met Menta
Menta is een streamingplatform voor mensen met dementie. De video's hebben een rustig tempo, zonder snelle wisselingen of harde geluiden. Zo kun je samen naar natuur, dieren en herkenbare beelden kijken en erover praten. Lees meer over de gedachte erachter op waarom Menta.
In het kort
- Sluit aan bij het levensverhaal en de interesses van je naaste
- Deel taken op in kleine stapjes en nodig uit in plaats van te overhoren
- Meedoen telt meer dan het resultaat
- Houd het kort, op een vast moment, en stop op tijd
- Pas activiteiten aan als de dementie verandert
Hulp voor jou als mantelzorger
Elke dag activiteiten bedenken kost energie. Dagbesteding geeft de week een vast ritme en geeft jou tijd voor jezelf. Als je naaste thuis woont, regel je dagbesteding via de gemeente vanuit de Wmo. Bespreek de mogelijkheden met de casemanager dementie. Zie je een plotselinge verandering in gedrag, neem dan contact op met de huisarts. Er kan ook een andere oorzaak zijn, zoals pijn of een infectie.